Tham gia: 27/05/09
Bài gửi: 5.436
Được thích: 1.412
Uy tín: 157
|
Tại sao xứ người giữ được mà xứ ta có nguy cơ mất dần rồi đi đến áp đặt “Người Nghệ phải nói tiếng Nghệ”. “Phát thanh viên không thể được đọc pha giọng” v.v...
Diễn đàn bảo vệ tiếng Nghệ được mở đầu trên báo Nghệ An vào năm 2006, với bài viết tâm huyết của nhà thơ Vương Trọng. Lặng đi 4 năm đến nửa năm nay, một số nhà giáo, nhà thơ, nhà nghiên cứu người Nghệ lại khơi dậy trên tạp chí Văn hoá Nghệ An và báo Lao động Nghệ An.
Rất nhiều ý đúng, ý hay, nhưng cũng có những ý cực đoan, khó chấp nhận, làm theo. Cái tốt là các tác giả sợ mất bản sắc văn hoá, mất vốn liếng ngôn từ giọng nói ông cha. Xa hơn là so sánh văn hoá vùng, tại sao xứ người giữ được mà xứ ta có nguy cơ mất dần rồi đi đến áp đặt “Người Nghệ phải nói tiếng Nghệ”. “Phát thanh viên không thể được đọc pha giọng” v.v...
Theo tôi bảo vệ Tiếng Nghệ là đúng, nhưng phải rạch ròi giữa giọng Nghệ với ngôn từ địa phương xứ Nghệ, cụ thể là giọng nói với các phương ngữ (tức từ địa phương) cần bảo vệ cái gì hơn? Cái khó là trong giọng Nghệ lại có giọng nhiều tiểu vùng nữa?
Tôi nghĩ không việc gì phải khư khư ôm lấy từ địa phương, trừ trường hợp trong sáng tạo văn học cần viết một số cụm từ khẩu ngữ đó để đặc tả không khí, không gian, hoàn cảnh cụ thể để tô đậm chất Nghệ như Trần Hữu Thung từng làm cho xứ Nghệ, Nguyễn Ngọc Tư đang làm cho ngôn ngữ Nam Bộ.
Tuy thế không nên lạm dụng ngôn từ địa phương trong tác phẩm. Người đọc vừa ca ngợi đặc sắc của tiểu thuyết “Cánh đồng bất tận” là ở ngôn từ nhưng cũng phê phán nhà văn Nguyễn Ngọc Tư lạm dụng ngôn từ Nam Bộ.
Thời hội nhập thanh niên Xứ Nghệ đi lao động, đi làm cán bộ, đi dạy học, làm nghệ sĩ, khắp nước và cả nước ngoài, muốn làm tốt chức năng của mình phải nói và viết tốt tiếng Việt phổ thông, chứ không phải khư khư ôm lấy ngôn từ địa phương và giọng nói xứ Nghệ.
Nếu dân tộc ta đã Việt hoá thành công nhiều ngôn ngữ và sắc phục của nước ngoài, thì người Nghệ đi ra chọn lọc, tiếp thu Nghệ hoá những tinh tuý các vùng miền cũng tốt chứ sao? Tôi đã dự giờ một cô giáo THPT môn Sinh Vật dạy bài di truyền nói về con trâu mẹ có lông màu trắng sẽ sinh ra con có lông màu trắng, cô hồn nhiên giảng rằng “con trâu bạc sinh ra con nghé bạc”, gần như cả lớp không hiểu gì.
Hàng ngày đọc báo tỉnh ta, bắt gặp những tác giả lúc đầu dùng từ phổ thông để phản ánh, miêu tả sự kiện một cách bình thường bằng phong cách báo chí, bỗng khi cho xuất hiện lời thoại của một nhân vật người Nghệ nào đó bất kể đối tượng, bất kể hoàn cảnh riêng tư hay đại chúng, người đó nhất thiết phải tung ra “Tui, mô, răng, rứa, chi, na, nác, trù...” một cách lạc lõng, sai cả phong cách, hoàn cảnh của mạch bài đang viết nhiều lúc buồn cười, phản cảm.
Một cán bộ người Nghệ khi trả lời phỏng vấn, hay phát biểu trên diễn đàn, hoặc đọc diễn văn cứ dùng giọng Nghệ phổ thông, tiếng Việt phổ thông là đúng đắn nhất, hiệu quả nhất, văn hoá nhất.
Nếu cứ bắt người Nghệ nói tiếng Nghệ thì các giáo sư người Nghệ tầm quốc tế hiện nay đang dạy học và làm khoa học với rất nhiều trường đại học trong nước và thế giới không thể hoàn thành được nhiệm vụ, thanh niên trẻ hội nhập họ cũng không thơ ngây đến mức “không khảo mà xưng” gốc gác như vậy.
Mặt khác cũng không thể nói phương ngữ xứ Nghệ có lâu đời trước ngôn từ phổ thông như rú có trước rừng, Rum có trước Lam, Đò Lường có trước Đô Lương rồi nay phải trở về dùng các ngôn từ địa phương cổ đó.
Còn giọng Nghệ thì phải giữ không ở mức độ phục chế giọng nguyên xi cổ xưa đến mức bị thiểu số, cô lập, đến mức không giao dịch, làm việc được nữa . Xem phim “Ngọn nến Hoàng cung”, chúng ta thấy nhân vật vua Bảo Đại dùng từ ngữ phổ thông, giọng Huế phổ thông, nên không chỉ đậm đà bản sắc Xứ Huế mà người nghe thuộc vùng miền khác cũng nghe rất rõ, rất ngọt.
Đó là vì nhân vật nói giọng Huế chuẩn. Xin đừng cho rằng chị phát thanh viên Hoài Anh trong buổi thời sự 19 giờ trên VTV1 là dùng giọng Nam Bộ hoàn toàn, vì thế mới làm nên giá trị và thương hiệu của giọng đọc đặc sắc không nô lệ vùng miền nào cả.
Nếu người Nghệ không nói tiếng Nghệ phổ thông, khư khư ôm giọng và phương ngữ xứ Nghệ cổ, nhất định đó không phải là cách quảng bá ngôn ngữ Nghệ nói riêng, văn hoá Nghệ nói chung tốt nhất.
Còn giọng đọc trên đài PTTH Nghệ An, nếu không làm được hay hơn thì cứ học giọng đọc của đài PTTH Hà Tĩnh hiện nay, cả nước nghe rõ, nghe hiểu, người Nghệ vẫn thấy hay mà không ai nói bị pha giọng. Như thế là rất tốt.
|
[/IMG]
